تموم شد ترانه( در رثای بابک بیات)
عادت کرده ایم به این گونه خبرهای بد٬بدون اینکه بپرسیم چرا؟ چرا در ۶۰سالگی؟ چرا در سنی که میتواند اوج پختگی فکری وهنری یک آهنگساز باشد؟ البته کم و بیش در جریان بیماری ایشان از طریق وبلاگ آلوچه خانم بودیم. ولی فکر نمیکردم اینقدر زود ما را ترک کند! یعنی هیچ راهی نبود؟
بابک بیات ٬یکی از بنیان گذاران نهضت موسیقی پاپ بود.موج نو یی که از اواخر دهه ۴۰واوایل دهه۵۰ شروع شد. نسل جوان وآرمانگرا احتیاج به موسیقی از جنس خودش داشت. ترانه های کوچه بازاری و لاله زاری با مضامین تکراری که دائم از چشم و مو و سروهیکل معشوق تعریف میکرد و از جور و جفای دلبر ستم پیشه شکایت میکرد دیگر جوابگوی ذهن پویا و دگراندیش این نسل نبود. موسیقی سنتی هم با همه زیبایش خواسته های او را برطرف نمیکرد. جرقه این کار را شهیار قنبری با ترانه دوماهی زد. موج نو آغاز شد٬با خوانندهایی مانند : فرهاد مهراد٬فریدون فروغی٬داریوش اقبالی٬ابراهیم حامدی(ابی) و تا حد زیادی فائقه آتشین(گوگوش). ترانه سرایانی مانند : شهیار قنبری٬ ایرج جنتی عطائی و اردلان سرافراز.و آهنگسازانی مثل: واروژان٬ اسفندیار منفردزاده و بابک بیات. در این موج سبک خاصی از پاپ هم بوجود آمد که میشود آنرا پاپ نوار یا پاپ سیاه نامید.شاخصترین خواننده این سبک فرهاد بود و پس از آن فریدون و داریوش.
بیات اهنگسازی بود که با این موج همراه شد٬ آهنگهای زیادی در این سبک ساخت. هنوز بسیاری آهنگ کوچه یا فریاد زیر آب داریوش را گوش میکنند ٬با آنکه شخصا علاقه ای به کارهای داریوش ندارم ولی معتقدم کار بسیار قوی و تاثیر گذاری است و یا آهنگ خاتون ابی که همینگونه است.
یکبار او را از نزدیک دیدم٬ فکر میکنم سال ۷۳یا۷۴ بود و در اوج فشارها و آزار اذیتی که بر اهل موسیقی میشد. در مغازه یکی از دوستان. خیلی دلش پر بود.میگفت :خسته شدم .خیلی دوست دارم یکی از آن آهنگهای حسابی برای خوانندهای مثل ابی بسازم و خودم کیف کنم.
بعد انقلاب٬با آنکه سابقه هنری او براحتی امکان ادامه کار در خارج از کشور را به او می داد ٬ماند.ماند و مشکلات را به جان خرید. موسیقی فیلم مرگ یزدگرد بهرام بیضائی را ساخت که شروعی شد برای همکاری ایندو در شاید وقتی دیگر و مسافران. بعد چند نوار با شعر و صدایاحمد شاملو ساخت که در نوع خود بینظیرند. موسیقی متن سریال افسانه سلطان و شبان را با الهام از نغمه های ایرانی در دستگاه همایون ساخت که هنوز بسیاری آنرا بیاد دارندو ملودی آنرا زمزمه میکنند. بیاد بیاورید اضطراب و تعلیق آکوردهای پیانو او در شاید وقتی دیگر ٬ناله کلارینت او در فضای وهم آلود و ترسناک فیلم پرده آخر و ملودی سبک و راحت فیلم عروس .بعد از دوم خرداد و ازاد شدن جریان موسیقی پاپ٬بار دیگر خاطره اسفندیار منفردزاده را در فیلم مرسدس ساخته مسعود کیمیایی زنده کرد و این بار با یک خواننده جوان پاپ سیاه به نام شهرام رهنما که شاگرد خودش بود و بیات او را پسر خودش خطاب میکرد و او به همین خاطر اسم پسر متوفی بیات را انتخاب کرد و شد مانی رهنما که اگر قدر خودش را بداند خواننده مطرحی در این زمینه میشود.شعر ترانه را دوست دوران کودکی و یار همیشگی بیات جنتی عطایی گفت. هر چند به خاطر مشکل ممیزی و لابد اینکه کسی یاد اسم عطایی نیفتد ٬نام کس دیگری را به عنوان شاعر ترانه آوردند. ترانه ای که خیلی دوستش دارم و بارهای بار آنرا گوش کرده ام.
باز امشب آواز رفتن نیست٬ فانوس رفاقت روشن نیست٬ نترس از هجوم حضورم٬چیزی جر تنهایی با من نیست. متشکرم از دوست بسیار عزیزم محراب به خاطر اطلاعات این قسمت و امکانی که چند سال پیش فراهم کرد تا اجرای زنده این آهنگ دوست داشتنی را ببینم.
دست اجل پسر هنرمند و جوانش را از او گرفت .پسری که راه پدر را ادامه میداد و مثل او هنرمندو با استعداد بود واکنون پس از چند سال او هم به پسرش پیوست. و عجیب که این چند سال از این گروه موج نو پاپ هیجکدام به مرگ طبیعی نمرده اند. از فرهاد و فریدون تا واروژان و بیات.
و بیات رفت و ما ماندیم و تاسف و افسوس. و حالا مثل عادت همیشگی ما ملت مرده پرست شروع کنیم به حیف٬حیف گفتن به هنرمندانی که اینگونه میروند بی آنکه جایگزینی داشته باشند و یا در زمان زنده بودن قدرشان دانسته شود. راستی کسی خبر از انوشیروان روحانی یا اسفندیار منفردزاده دارد؟
بیاد صحنه ای افتادم از فیلم کمال الملک ساخته شادروان علی حاتمی که او هم از هنرمندان یگانه ای بود که زود رفت و جایگزینی نیافت. در آن صحنه کمال الملک به مظفرالدین شاه میگوید: ممالک دیگر صدها مثل من دارند و ارج مینهند و شما چه میکنید با من که ذره ای آبرو آوردم برای این دربخانه بی آبرو(نقل به مضمون)
بابک بیات ٬دنیای پر سروصدای موسیقی را رها کرد و به دنیای خاموش و ساکت مرگ رفت ٬اما آّهنگها و ترانه های او تا ابد در ذهن مردم سرزمینش میماند. ترانه تمام نمیشود.
تموم شد ترانه به پایان رسیدم اگر گریه کردم اگر دل بریدم
تموم شد ترانه قلم رو شکستم به کنجی خزیدم به ماتم نشستم
نوشتم سکوتو صدا میشنیدی به هر خط شکستم تو گفتی ندیدی
تموم شد ترانه ( خواننده مانی رهنما آهنگساز بابک بیات)
برای شنیدن این ترانه بابک بیات میتوانید به این سایت بروید و روی مانی رهنما کلیک کنید.
